باستان شناسان در تخت جمشید که معروف ترین محوطه باستانی ایران است، نبردی حساس را علیه دشمن فرضی به راه انداخته اند: گلسنگ های کوچک اما مقاوم که آثار هزاران ساله را از بین می برند.
مجله اینترنتی باستان شناس : این مبارزه که سالها پیش آغاز شد، با هدف متوقف کردن تهدید یکپارچگی ساختارهای محوطه و نقش برجسته های آن از گلسنگها، موجوداتی که روی سطوح مانند سنگ رشد میکنند و میتوانند به آرامی در طول زمان آنها را تجزیه کنند، انجام میشود.
تخت جمشید که در قرن ششم قبل از میلاد توسط داریوش اول ساخته شد، در برابر ویرانی، غارت، زلزله، آتش سوزی و آب و هوای سخت مقاومت کرده است. این شهر مایه مباهات ایرانیان و مقصد اصلی گردشگری است.
علیرضا عسگری چاوردی، مدیر مجموعه جهانی تخت جمشید که در حدود 50 کیلومتری شهر شیراز واقع شده است، گفت: «این یک موزه در فضای باز است که 25 قرن زندگی خاورمیانه را منعکس می کند.
شالوده تاریخ، فرهنگ و حیات اجتماعی-فرهنگی ایران است.
تخت جمشید که از سال 1979 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، دارای مجسمه های عظیم و نقش برجسته های سنگی زیبایی از پادشاهان، اشراف و خدایان ایران باستان است.
آثار باستانی تخت جمشید در طول سال ها از گلسنگ، ترکیبی از یک جلبک و یک قارچ رنج برده اند.
شهرام رهبر ، کارشناس حفاظت و مرمت در این باره می گوید: ” این جدی ترین مشکل به ویژه برای نقش برجسته های سنگی است.”
وی با اشاره به رشد گلسنگ ها بر روی یک تخته سنگ گفت: اگر کاری نکنیم، این موجودات زنده می توانند ظرف ۵۰ تا ۱۰۰ سال این آثار باستانی را به گرد و غبار تبدیل کنند.

نقوش گمشده
گلسنگ قرمز اکنون در بسیاری از آثار باستانی تخت جمشید مشاهده می شود.
محمد سهرابی، متخصص گلسنگ، می گوید : گسترش گلسنگ ها که مواد معدنی را حل می کنند و تا بیش از ۱.۵ سانتی متر به سطوح سنگی نفوذ می کنند. ناشی از صنعتی شدن، باران اسیدی و آب و هوای خشن بیابانی است.
شهرام رهبر گفت: گلسنگ ها را با مواد می پوشانیم و بعد از یک هفته این کار را تکرار می کنیم تا آنقدر ضعیف شوند که با دستگاه های مکنده از بین بروند.
سهرابی با بیان اینکه برخی از گلسنگ ها در تخت جمشید بیش از 1700 سال قدمت دارند، گفت: ایران بیش از 3000 گونه گلسنگ را در خود جای داده است که 500 تا 700 گونه در بناهای تاریخی رشد می کنند.
وی گفت: بسیاری از نقوش تخت جمشید به دلیل فعالیت گلسنگ از بین رفته است.
فراتر از تخت جمشید، محوطه های دیگری در ایران مانند کتیبه بیستون در استان کرمانشاه نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
بیستون، یکی دیگر از مکانهای ثبت میراث جهانی یونسکو است، که دارای یک کتیبه حکاکی شده عظیم است که فتوحات داریوش اول را بازگو می کند و به دلیل رشد گلسنگ دچار تخریب قابل توجهی شده است.


“مهم تر از زندگی ما”
در تخت جمشید ،شهرام رهبر و تیمش بی وقفه برای مبارزه با هجوم گلسنگ ها تلاش می کنند.
شهرام رهبر گفت: «ما با استفاده از تکنیکهای مدرن مانند لیزر و موادی که مانند آنتیبیوتیک عمل میکنند، گلسنگها را نابود میکنیم.»
نگرانی عمومی پس از تاکید یک مقام رسمی بر کمبود بودجه برای حفظ اماکن تاریخی ایران افزایش یافت.
علی دارابی، معاون فرهنگی وزیر کشور گفت: بودجه سالانه برای مرمت هر بنای تاریخی تنها 130 میلیون ریال (حدود 220 دلار) است، در حالی که نگهداری از همه آثار تاریخی ثبت شده به حدود 84 میلیون دلار در سال نیاز دارد.
در حالی که محسن، بازنشسته 41 ساله اهل قزوین ، در مقابل ستون مخروبه کاخ آپادانا ایستاده بود، گفت: «حفظ این مکان از جان ما مهمتر است».
قشقایی، بازنشسته 82 ساله ای که به همراه خانواده اش به بازدید تخت جمشید رفته بود، این گفته را تایید کرد.
او گفت که تخت جمشید برای او یادآور این نکته است که «ایرانیان تمدنی باستانی را خلق کرده اند».

















ارسال دیدگاه