فلات ایران و رشته کوه‌های زاگرس : نقطه احتمالی برخورد و آمیزش دو زیرگونه‌ی انسان مدرن و نئاندرتال

بر اساس مقاله‌ای که اخیرا در ژورنال Nature و به همت دکتر حیدری گوران و تیمش منتشر شد، احتمالا رشته‌ کوه‌های زاگرس در حدود ۱۲۰ تا ۸۰ هزار سال پیش، میزبان آمیزش دو زیرگونه‌ی هومو ساپینس و نئاندرتال بوده است.

مجله اینترنتی باستان شناس : اگرچه مدتی‌ست که به لطف علم ژنتیک، آمیزش بین انسان نئاندرتال و مدرن، به اثبات رسیده است، اما متاسفانه به دلیل کمبود شواهد فسیلی و چالش‌های بررسی DNA باستانی، زمان و مکان دقیق این آمیزش هنوز مشخص نیست.

در این مطالعه، برای “اولین‌بار” از مدل سازی کنام اکولوژیکی (Ecological Niche Modelling) یا ENM و همچنین سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS)، جهت بازسازی پراکنش نئاندرتال‌ها و انسان‌های مدرن و نیز شناسایی منطقه‌ی برخورد و آمیزش آن‌ها در بخش‌هایی از جنوب غرب آسیا و جنوب شرق اروپا، استفاده شد.

هم‌پوشانی مدل‌ها نشان می‌دهد که رشته کوه‌های زاگرس، یک ناحیه بالقوه برای برخورد این دو گونه انسانی بوده است. در واقع رشته کوه‌های زاگرس به عنوان مسیری استراتژیک عمل کرده که پراکنش انسان مدرن به سمت شمال و انسان نئاندرتال به سمت جنوب را تسهیل کرده است. همچنین باید در نظر داشت که “آب و هوا” به عنوان فاکتوری اساسی در پراکنش انسان “نئاندرتال” عمل کرده است.
نکته جالب توجه این‌که این نتایج، با شواهد باستان شناسی و ژنتیکی پیشین، مطابقت دارد.

شایان ذکر است که نتایج این مطالعه اهمیت ویژه‌ای در تعیین اولویت‌های تحقیقات و کاوش‌های میدانی آینده دارد. چرا که اکنون می‌توان در انتخاب مناطق کاوش، هدفمندتر عمل کرد تا به بالاترین بازدهی رسید.

نتیجه این بررسی زمانی جذاب‌تر می‌شود که در کنار یافته‌های پیشین که “فلات ایران” را به عنوان یکی از مراکز مهم تجمع انسان‌های مدرن پس از خروج از آفریقا معرفی می‌کند، قرار دهیم. این امر می‌تواند نویدبخش کشفیات شگفت‌انگیزی در آینده باشد که پرده از چگونگی دگرگشت و پراکنش انسان‌ها برمی‌دارد.

🖋 سحر مرتضی نژاد

هرگونه کپی برداری از این مقاله صرفا با ذکر نام نویسنده و منبع آن مجاز می باشد.